Anlaşmalı Boşanma Nedir, Nasıl Yapılır? Güncel Hukuki Rehber
“Türk Medeni Kanunu m. 166/3 uyarınca evlilik birliğinin tek celsede, hak kayıpları yaşanmaksızın ve dengeli bir boşanma protokolüyle sonlandırılmasının maddi ve usuli koşulları.”
Boşanma süreci, taraflar açısından duygusal olduğu kadar hukuki ve iktisadi yönleriyle de titiz bir muhakeme gerektirir. Eşlerin boşanmanın tüm hukuki ve mali neticeleri üzerinde tam bir mutabakata varmaları halinde, süreç anlaşmalı boşanma yoluyla çekişmeli yargılamanın getirdiği uzun yıpranma payı olmaksızın, kısa sürede ve medeni bir çerçevede tamamlanabilmektedir.
1. Anlaşmalı Boşanmanın Yasal Dayanağı ve Temel Şartları
Anlaşmalı boşanma kurumu, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 166. maddesinin 3. fıkrasında düzenlenmiştir. Kanun koyucu, evlilik birliğinin temelinden sarsıldığını karine olarak kabul etmek için belirli nesnel ölçütler aramıştır:
- Evlilik Süresinin En Az 1 Yıl Olması: Kanunun amir hükmü gereğince resmi nikâh tarihinden itibaren asgari bir yıllık sürenin fiilen dolmuş olması şarttır. Bir yıldan kısa süren evliliklerde anlaşmalı boşanma davası açılamaz; dava açılsa dahi mahkemece usulden reddedilir veya çekişmeli boşanmaya dönüştürülür.
- Eşlerin Ortak İradesi: Eşlerin mahkemeye birlikte başvurması ya da bir eşin açtığı boşanma davasını diğer eşin duruşmada bizzat ve kayıtsız şartsız kabul etmesi gerekir.
- Tarafların Duruşmada Bizzat Dinlenmesi: Avukat ile temsil edilse dahi, hâkim tarafların iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmek amacıyla eşleri duruşmada bizzat dinlemek zorundadır.
- Boşanma Protokolünün Hâkim Tarafından Uygun Bulunması: Taraflarca tanzim edilen protokolün özellikle ortak çocukların üstün yararı ile mali haklar bakımından hâkim tarafından onaylanması şarttır.
2. Boşanma Protokolünde Yer Alması Zorunlu Hususlar
Anlaşmalı boşanmanın kalbi, taraflar arasında akdedilen Boşanma Protokolü’dür. Bu belgede muğlak, şarta bağlı veya icrası kabil olmayan ibarelerin yer alması, ileride telafisi güç hak kayıplarına yol açar:
Mali Haklar ve Tazminat
Maddi ve manevi tazminat miktarları, ödeme takvimi, yoksulluk nafakası şartları, edinilmiş malların tasfiyesi ve ziynet alacaklarına ilişkin açık, şüpheye yer bırakmayan hükümler tanzim edilmelidir.
Çocukların Hukuki Statüsü
Müşterek çocukların velayetinin kime bırakılacağı, velayet kendisine verilmeyen ebeveynle kişisel ilişki günleri ve iştirak nafakasının yıllık artış oranı (TÜFE/ÜFE) eksiksiz belirlenmelidir.
3. Dava Açma ve Yargılama Süreci
Yetkili Aile Mahkemesi nezdinde sunulan dava dilekçesi ve ekli protokolün tevzi edilmesini müteakip mahkeme tensip zaptı düzenler. Yoğunluğa bağlı olarak genellikle 2 ila 4 hafta içerisinde duruşma günü tensip edilir. Duruşmada hâkim tarafları bizzat istima eder; protokol hükümlerini tutanağa geçirir ve boşanma kararını tefhim eder.
Boşanma protokolü bir defa mahkemece onaylanıp kesinleştikten sonra geçmişe dönük olarak maddi tazminat veya ziynet talebinde bulunulması kural olarak mümkün değildir. Bu sebeple hak kaybına uğramamak adına protokol taslağının bağımsız bir avukat denetiminde hazırlanması hayati öneme haizdir.